ทิศบ้านหันทางไหนดี? ฮวงจุ้ย ความเชื่อไทย ลม-แดด | Future Home

ทิศบ้านหันทางไหนดี? วางผังบ้านตามความเชื่อไทย

และฮวงจุ้ย ให้รับลม หลบแดด อยู่สบายจริง
 

หันหน้าบ้านทิศไหนดี หัวนอนไปทางไหน ห้องพระ ครัว ห้องน้ำ ควรอยู่มุมใด 

บทความนี้เทียบ “ตำรา” กับ “ทิศทางลมและแดดของเมืองไทย” ให้เห็นกันชัด ๆ ว่าเรื่องไหนตรงกัน 

เรื่องไหนต้องปรับ และจะวางผังอย่างไรให้ได้ทั้งความสบายกายและสบายใจ

คำถามแรก ๆ ที่เจ้าของบ้านถามสถาปนิกแทบทุกครั้งคือ “ทิศบ้านควรหันทางไหนดี” 

บางครอบครัวถามเพราะผู้ใหญ่ในบ้านถือเรื่องฮวงจุ้ยและคติไทยโบราณ บางครอบครัว

ถามเพราะไม่อยากได้บ้านที่ร้อนจนต้องเปิดแอร์ทั้งวัน ข่าวดีคือสองเรื่องนี้ไม่ได้ขัดกัน

อย่างที่หลายคนคิด คำว่า “ฮวงจุ้ย” เองก็แปลตรงตัวว่า “ลม” กับ “น้ำ” และคติไทยหลายข้อ

ก็เกิดจากการสังเกตแดด ลม ฝนของคนรุ่นก่อน Future Home จึงรวบรวมทั้งสองมุมมาไว้ในบทความเดียว 

พร้อมวิธีนำไปใช้กับที่ดินจริงในภาคตะวันตกของไทย

สรุปสั้น ๆ สำหรับคนรีบ

• แดด : 

ดวงอาทิตย์ของไทย “อ้อมใต้” ราว 8 เดือนต่อปี ผนังด้านใต้และตะวันตกจึงรับความร้อนมากที่สุด 

โดยเฉพาะแดดบ่ายทางตะวันตก

• ลม : 

ลมประจำส่วนใหญ่ของปีมาจากทิศใต้ ตะวันออกเฉียงใต้ และตะวันตกเฉียงใต้ 

ส่วนฤดูหนาวลมมาจากทิศเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ

• ผังที่ลงตัว : 

วางด้านยาวของบ้านตามแนวตะวันออก–ตะวันตก (คติไทยเรียก “ปลูกเรือนตามตะวัน”) 

เปิดช่องรับลมด้านใต้ ใช้โรงรถ ครัว ห้องน้ำ ห้องเก็บของเป็นกันชนด้านตะวันตก

• หน้าบ้านหันทิศไหนสำคัญน้อยกว่าที่คิด 

  เพราะถนนมักเป็นตัวกำหนด สิ่งที่ออกแบบได้เต็มที่คือ “ห้องไหนอยู่ทิศไหน” และ “ช่องเปิดอยู่ตรงไหน”

   

• ความเชื่อ : 

ข้อห้ามหลักหลายข้อ เช่น ไม่ปลูกเรือนขวางตะวัน ไม่หันหัวนอนไปทิศตะวันตก ไม่วางห้องน้ำกลางบ้าน 

มีเหตุผลด้านความสบายรองรับ จึงทำตามได้โดยไม่เสียประโยชน์ใช้สอย      

1. ทำไมทิศบ้านถึงสำคัญ ทั้งทางความเชื่อ

และการอยู่อาศัย

บ้านหนึ่งหลังอยู่กับเราหลายสิบปี แต่ทิศของบ้านถูกกำหนดในวันเดียวคือวันวางผัง และแก้ไขภายหลังแทบไม่ได้ 

ผนังที่หันรับแดดบ่ายจะร้อนแบบนั้นทุกวัน หน้าต่างที่ไม่ตรงทางลมก็จะไม่มีลมเข้าไปตลอดอายุบ้าน 

ทิศจึงส่งผลโดยตรงกับเรื่องต่อไปนี้

• อุณหภูมิและค่าไฟ

  ผนังและกระจกที่รับแดดตรง ๆ ทำให้ความร้อนสะสมเข้าบ้าน เครื่องปรับอากาศต้องทำงานหนักและนานขึ้น

• อากาศและความชื้น

  บ้านที่ลมผ่านได้จะไม่อับ กลิ่นและความชื้นระบายออกเร็ว ลดปัญหาเชื้อราในห้องน้ำ ตู้เสื้อผ้า และผนัง

• แสงธรรมชาติ

ทิศกำหนดว่าห้องไหนสว่างนุ่มทั้งวัน ห้องไหนแสงแยงตา และห้องไหนมืดจนต้องเปิดไฟกลางวัน

• ความสบายใจของคนในบ้าน

สำหรับหลายครอบครัว บ้านที่ถูกหลักตามที่เชื่อถือทำให้อยู่แล้วอุ่นใจ ซึ่งเป็นคุณค่าที่ควรเคารพในการออกแบบ

มุมมองของบทความนี้

เรื่องโชคลาภเป็นความเชื่อส่วนบุคคลที่พิสูจน์ด้วยตัวเลขไม่ได้ ส่วนเรื่องแดด ลม และความร้อน

เป็นสิ่งที่วัดและคำนวณได้ บทความนี้จึงเล่าความเชื่อในฐานะ “คติที่สืบต่อกันมา” และเล่าหลักลม–แดด

ในฐานะ “ข้อเท็จจริงทางกายภาพ” แล้วชี้ให้เห็นจุดที่ทั้งสองอย่างเดินไปด้วยกันได้

2. รู้จักแดดและลมของเมืองไทยก่อนวางผัง

2.1 แดด: ตะวันอ้อมใต้ราว 8 เดือน

ประเทศไทยอยู่เหนือเส้นศูนย์สูตร ดวงอาทิตย์จึงไม่ได้ขึ้นทางทิศตะวันออก

แล้วข้ามหัวไปตกทิศตะวันตกแบบตรง ๆ ทั้งปี แต่จะเอียงไปทางทิศใต้เป็นส่วนใหญ่ 

สำหรับพื้นที่ละติจูดราว 13–14 องศาเหนืออย่างนครปฐมและราชบุรี แนวโคจรเป็นดังนี้

• ราวกลางเดือนสิงหาคมถึงปลายเดือนเมษายน (ประมาณ 8 เดือน) ดวงอาทิตย์อ้อมไปทางทิศใต้

  และเอียงต่ำที่สุดในเดือนธันวาคม ซึ่งตอนเที่ยงวันแดดทำมุมเงยเพียงราว 53 องศา 

  ผนังด้านใต้จึงโดนแดดเกือบทั้งวัน

• ราวปลายเดือนเมษายนถึงกลางเดือนสิงหาคม (ประมาณ 3 เดือนครึ่ง) ดวงอาทิตย์อ้อมไปทางทิศเหนือเล็กน้อย 

  แต่ยังอยู่เกือบตรงศีรษะ ผนังด้านเหนือจึงโดนแดดไม่มาก

• ทิศตะวันตกร้อนที่สุด เพราะรับแดดช่วงบ่ายซึ่งอากาศร้อนสะสมมาทั้งวันแล้ว และแดดบ่ายเป็นแดดมุมต่ำ

  ที่ลอดใต้ชายคาเข้าถึงผนังและหน้าต่างได้ง่าย

• ทิศตะวันออก รับแดดเช้าซึ่งอากาศยังเย็น ความร้อนจึงสะสมน้อยกว่า และพอเลยเที่ยงด้านนี้จะอยู่ในร่ม

2.2 ลม: มรสุมสองฤดูกับลมฤดูร้อนจากอ่าวไทย

ประเทศไทยอยู่ใต้อิทธิพลของลมมรสุมสองชนิด ตามข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา 

มรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดปกคลุมช่วงกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม 

และมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดปกคลุมช่วงฤดูหนาว ส่วนฤดูร้อนจะมีลมใต้และลมตะวันออกเฉียงใต้

พัดพาความชื้นจากอ่าวไทยเข้ามา

รวมแล้วลมจากด้านใต้ของบ้าน (ใต้ ตะวันออกเฉียงใต้ ตะวันตกเฉียงใต้) พัดอยู่ราว 8 เดือนต่อปี

จึงเป็นที่มาของคำแนะนำว่า “เปิดบ้านรับลมใต้ ปิดบ้านกันแดดตะวันตก

2.3 ลักษณะเฉพาะของ 6 จังหวัดภาคตะวันตก

ทิศลมประจำฤดูข้างต้นเป็นภาพรวม ลมจริงหน้างานยังขึ้นกับภูมิประเทศรอบที่ดินด้วย

• นครปฐมและราชบุรี (ที่ราบ) ลมเป็นไปตามฤดูค่อนข้างชัด สิ่งที่บังลมมักเป็นอาคารข้างเคียง 

  รั้วทึบ และแนวต้นไม้

• เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และสมุทรสงคราม (ชายฝั่งอ่าวไทย) มีลมทะเลพัดเข้าฝั่งช่วงกลางวัน

  และลมบกพัดออกช่วงกลางคืนเพิ่มเข้ามา ที่ดินใกล้ทะเลจึงมักได้ลมจากฝั่งทะเลเป็นหลัก 

  และต้องเผื่อเรื่องไอเค็มกับวัสดุโลหะ

• กาญจนบุรี (หุบเขาและที่ราบเชิงเขา) แนวเขาเบี่ยงทิศลมและบังแดดได้ บางพื้นที่ลมพัดตามแนวหุบ

  และอากาศกลางคืนเย็นกว่าที่ราบ 

   

ดูทิศจากหน้างานจริงเสมอ

ก่อนออกแบบ ควรไปยืนในที่ดินอย่างน้อยสองช่วงเวลา คือช่วงเช้าและช่วงบ่ายสามถึงสี่โมง

แล้วจดว่าแดดมาจากด้านไหน ลมพัดจากทางไหน และมีอะไรบังอยู่บ้าง ข้อมูลนี้มีค่ากว่าตารางทั่วไป 

เพราะเป็นของที่ดินแปลงนั้นจริง ๆ

3. ทิศบ้านตามความเชื่อไทย

คติไทยเรื่องการปลูกเรือนสืบทอดกันมาแบบปากต่อปากและตำราพื้นบ้าน รายละเอียดจึงต่างกันไปตามท้องถิ่น 

ข้อที่พบร่วมกันมากที่สุดมีดังนี้

3.1 ห้ามปลูกเรือน “ขวางตะวัน” ให้ปลูก “ตามตะวัน”

คติโบราณถือว่าการปลูกเรือนขวางตะวัน คือหันด้านข้าง (ด้านยาว) ของเรือนไปทางทิศตะวันออกหรือตะวันตก 

เป็นสิ่งไม่ดี คนอยู่จะไม่มีความสุข ส่วนการปลูกตามตะวัน คือหันด้านยาวของเรือนไปทางทิศเหนือและใต้ 

ถือเป็นมงคล อยู่เย็นเป็นสุข

เมื่อมองด้วยหลักกายภาพ ข้อนี้คือคำแนะนำเรื่องแดดที่แม่นยำมาก เรือนที่วางตามตะวันจะเหลือเพียง

ผนังด้านแคบที่รับแดดเช้าและแดดบ่าย ส่วนผนังด้านยาวจะหันรับลมเหนือและลมใต้ได้เต็มที่

3.2 ทิศหัวนอน

• ทิศตะวันออก ถือเป็นทิศที่ดี เป็นทิศที่พระอาทิตย์ขึ้น สื่อถึงการเริ่มต้นและความเจริญ
• ทิศใต้ หลายท้องถิ่นนิยม โดยเฉพาะคติทางภาคใต้ที่ให้หันหัวนอนไปทางทิศใต้เป็นหลัก
• ทิศตะวันตก เป็นทิศที่ห้ามกันมากที่สุด เพราะถือเป็นทิศของผู้ล่วงลับ
• ทิศเหนือ แต่ละตำราเห็นต่างกัน บางตำราให้เลี่ยง บางตำราไม่ได้ห้าม

ในทางปฏิบัติ ผนังด้านตะวันตกเป็นผนังที่อมความร้อนจากแดดบ่ายแล้วคายออกตอนหัวค่ำ 

การวางหัวเตียงชิดผนังนี้จึงทำให้นอนไม่สบายอยู่แล้ว ข้อห้ามกับความสบายจึงตรงกันพอดี

3.3 ห้องพระและหิ้งพระ

• นิยมให้องค์พระหันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก ตะวันออกเฉียงเหนือ หรือทิศเหนือ และเลี่ยงทิศตะวันตก
• ไม่ตั้งหิ้งพระติดผนังห้องน้ำ ไม่ตั้งใต้คานหรือใต้บันได และไม่ตั้งเหนือประตู
• ยึดหลัก “สูง สะอาด สงบ” คืออยู่สูงกว่าระดับศีรษะ ในมุมที่ไม่พลุกพล่าน และไม่หันปลายเท้าเวลานอนไปทางพระ
   

3.4 ศาลพระภูมิ

ตำราส่วนใหญ่ให้ศาลหันหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือหรือทิศตะวันออก 

(บางตำรารวมทิศเหนือและตะวันออกเฉียงใต้) และเลี่ยงทิศตะวันตกกับทิศใต้ ตำแหน่งศาล

ไม่ควรหันตรงเข้าประตูบ้าน ไม่หันเข้าหาห้องน้ำ และไม่ควรอยู่ใต้เงาตัวบ้าน รายละเอียดเรื่องฤกษ์

และตำแหน่งควรให้ผู้ประกอบพิธีเป็นผู้กำหนดร่วมกับผังบริเวณ เพื่อกันพื้นที่ไว้ตั้งแต่ขั้นออกแบบ

3.5 ต้นไม้ตามทิศ

คติไทยกำหนดทิศปลูกไม้มงคลแต่ละชนิดไว้ต่างกัน ซึ่งนำมาใช้คู่กับการบังแดดได้ดี 

เช่น ปลูกไม้ใหญ่ให้ร่มเงาทางทิศตะวันตกและตะวันตกเฉียงใต้
          

4. ทิศบ้านและทำเลตามหลักฮวงจุ้ย

“ฮวงจุ้ย” เป็นคำจีนแต้จิ๋ว ฮวงแปลว่าลม จุ้ยแปลว่าน้ำ ศาสตร์นี้เริ่มจากการเลือกทำเลที่ลมไม่ปะทะแรง 

น้ำไม่ท่วมขัง และแสงแดดเข้าถึง ก่อนจะพัฒนาเป็นหลายสำนักที่มีวิธีคำนวณต่างกัน 

หลักพื้นฐานที่ใช้กับการวางผังบ้านมีดังนี้

4.1 หลักสี่ทิศ: หลังพิง หน้าโล่ง ซ้ายขวาโอบ

• ด้านหลัง เต่าดำ

หลังบ้านควรมีสิ่งหนุน เช่น เนิน อาคาร แนวต้นไม้ หรือรั้วทึบ ให้ความรู้สึกมั่นคงและเป็นส่วนตัว

• ด้านหน้า หงส์แดง และ “หมิงถัง”

หน้าบ้านควรมีที่โล่ง ไม่มีสิ่งกีดขวางชิดประตู เป็นลานรับพลังงานก่อนเข้าตัวบ้าน

• ด้านซ้าย มังกรเขียว

ด้านซ้ายมือเมื่อยืนในบ้านมองออกไปหน้าบ้าน ควรสูงหรือคึกคักกว่าด้านขวาเล็กน้อย

• ด้านขวา เสือขาว

ด้านขวามือควรเตี้ยและสงบกว่า ตำราจึงนิยมวางส่วนใช้งานหลักและทางเข้าไว้ฝั่งมังกร

4.2 “นั่งเหนือ หันใต้” ใช้กับเมืองไทยได้แค่ไหน

บ้านในอุดมคติของตำราจีนคือหลังพิงทิศเหนือ หน้าบ้านหันทิศใต้ เหตุผลดั้งเดิมมาจากภูมิอากาศของจีน 

คือกันลมหนาวจัดจากทิศเหนือ และเปิดรับแดดอุ่นจากทิศใต้ในฤดูหนาว เมื่อนำมาใช้ในไทยซึ่งร้อนเกือบทั้งปี 

ผลที่ได้จะต่างออกไป ทิศใต้ของไทยให้ลมดี แต่ก็เป็นด้านที่ตะวันอ้อมถึง 8 เดือน บ้านหันใต้จึงยังเป็นทิศที่ดี 

โดยมีเงื่อนไขว่าต้องมีชายคาหรือระเบียงยื่นกันแดด

4.3 ทิศมงคลตามปีเกิด

สำนักแปดคฤหาสน์ (ปาจั๋ย) แบ่งคนเป็นกลุ่มตะวันออกและกลุ่มตะวันตกตามปีเกิดและเพศ 

กลุ่มตะวันออกเข้ากับทิศเหนือ ใต้ ตะวันออก และตะวันออกเฉียงใต้ ส่วนกลุ่มตะวันตกเข้ากับทิศตะวันตก 

ตะวันตกเฉียงเหนือ ตะวันตกเฉียงใต้ และตะวันออกเฉียงเหนือ แต่ละสำนักยังมีวิธีนับและตีความต่างกัน 

หากต้องการใช้หลักนี้จริงจัง ควรให้ซินแสที่ครอบครัวเชื่อถือดูร่วมกับผังตั้งแต่ขั้นแบบร่าง 

จะปรับได้ง่ายและไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม

4.4 ข้อควรเลี่ยงด้านผังที่ตำรากล่าวถึงบ่อย

• ประตูหน้าบ้านตรงกับประตูหลังบ้านเป็นแนวเดียว
• บันไดพุ่งตรงเข้าหาประตูหน้า
• ห้องน้ำอยู่กลางบ้าน หรือประตูห้องน้ำตรงกับประตูหน้า ประตูห้องนอน หรือเตา
• ครัวอยู่หน้าบ้านหรือกลางบ้าน เตาอยู่ชิดหรือตรงข้ามอ่างล้างจานพอดี
• เตียงอยู่ใต้คาน หรือปลายเตียงตรงกับประตูห้อง
• บ้านตั้งอยู่ปลายทางสามแพร่งที่ถนนพุ่งเข้าหา
   

5. เมื่อความเชื่อกับหลักอยู่สบายพูดเรื่องเดียวกัน

ตารางนี้จับคู่คติที่พบบ่อยกับเหตุผลด้านการอยู่อาศัยที่รองรับ จะเห็นว่าหลายข้อทำตามได้ทันทีโดยไม่ต้องเลือกข้าง

6. หน้าบ้านหันทิศไหนดี เทียบข้อดีข้อเสียทุกทิศ

ในความเป็นจริง ทิศหน้าบ้านมักถูกกำหนดโดยถนนหน้าที่ดิน ตารางนี้จึงมีไว้เพื่อให้รู้ว่าแต่ละ

ทิศต้องออกแบบรับมืออย่างไร มากกว่าจะบอกว่าทิศไหนห้ามซื้อ

ที่ดินหันหน้าทิศตะวันตก ไม่ใช่ที่ดินที่ไม่ดี

ที่ดินหน้าตะวันตกมักราคาต่อรองได้ และแก้ด้วยการออกแบบได้เกือบทั้งหมด 

หลักคือให้ส่วนที่คนไม่ได้นั่งนานอยู่ด้านหน้า แล้วย้ายห้องนั่งเล่นและห้องนอนไปไว้ด้านใน

ซึ่งเป็นทิศตะวันออก บ้านจะร่มและเย็นในช่วงเวลาที่คนกลับมาอยู่บ้านพอดี              
          
 

7. วางห้องแต่ละห้องไว้ทิศไหน

ผังด้านล่างสรุปตำแหน่งที่เหมาะของแต่ละห้อง โดยให้ทิศเหนืออยู่ด้านบน 

ใช้เป็นจุดเริ่มต้นคุยกับสถาปนิก แล้วปรับตามรูปที่ดินและทิศถนนจริง

• ตะวันตกเฉียงเหนือ 

  ครัว · ห้องเก็บของ

  แดดบ่ายช่วงกลางปี ใช้เป็นกันชน
   

• เหนือ

  ห้องนั่งเล่น · ห้องทำงาน

  แดดน้อยที่สุด แสงนุ่มสม่ำเสมอ

   

• ตะวันออกเฉียงเหนือ

  ห้องพระ · ห้องนอน

  แดดเช้าอ่อน เงียบสงบ

   

• ตะวันตก

  โรงรถ · บันได · ห้องน้ำ

  กันชนแดดบ่ายที่ร้อนที่สุด

   

• กลางบ้าน

  โถง · ทางเดิน

  เปิดโล่งให้ลมผ่าน ไม่วางห้องน้ำ

   

• ตะวันออก

  ห้องนอน · ห้องอาหาร

  ได้แดดเช้า บ่ายอยู่ในร่ม

   

• ตะวันตกเฉียงใต้

  ซักล้าง · ห้องน้ำ

  ร้อนและฝนสาด แต่ผ้าแห้งไว
   

• ใต้

  ห้องนั่งเล่น · ระเบียง

  รับลมหลักของปี ต้องมีชายคา

   

• ตะวันออกเฉียงใต้

  ห้องนอนใหญ่ · นั่งเล่น

  ลมดี แดดเช้า ลงตัวที่สุด              
                  
   

ห้องนอน

ทิศตะวันออก ตะวันออกเฉียงเหนือ และตะวันออกเฉียงใต้เหมาะที่สุด เพราะห้องจะร่มตั้งแต่บ่าย

และเย็นลงก่อนเวลาเข้านอน ตำแหน่งเตียงควรให้หัวเตียงชิดผนังทึบด้านตะวันออกหรือด้านใต้ 

ซึ่งตรงกับคติไทย และไม่ให้ปลายเตียงตรงกับประตู ถ้าจำเป็นต้องมีห้องนอนด้านตะวันตก 

ให้คั่นผนังนั้นด้วยห้องน้ำในตัว ตู้เสื้อผ้าบิลต์อิน หรือระเบียง

ห้องนั่งเล่นและห้องรับแขก

เป็นห้องที่ใช้งานช่วงกลางวันถึงค่ำ จึงควรได้ทั้งลมและแสงโดยไม่ร้อน ทิศเหนือให้แสงนุ่มทั้งวัน 

ทิศใต้และตะวันออกเฉียงใต้ให้ลมดีที่สุดเมื่อมีชายคาหรือระเบียงบังแดด ตามหลักฮวงจุ้ยห้องนี้

ควรอยู่ใกล้ประตูหน้าและเปิดโล่ง ซึ่งสอดคล้องกับการทำให้เป็นช่องรับลมหลักของบ้าน

ห้องครัว

มีสองแนวคิดที่ต้องชั่งน้ำหนักกัน แนวคิดแรกคือวางครัวทางทิศตะวันตกหรือตะวันตกเฉียงเหนือ 

ให้เป็นกันชนความร้อนแทนห้องพักผ่อน และแดดบ่ายยังช่วยให้ครัวแห้ง แนวคิดที่สองคือวางครัวไว้ท้ายลม 

เพื่อไม่ให้กลิ่นถูกพัดเข้าบ้าน ทางออกที่ใช้ได้กับบ้านส่วนใหญ่คือทำครัวไทยแยกไว้ด้านหลัง

หรือด้านข้างที่ติดภายนอก มีประตูปิดกั้นจากตัวบ้าน และมีช่องระบายอากาศหรือ

เครื่องดูดควันปล่อยออกนอกอาคารโดยตรง

ห้องน้ำ ซักล้าง และลานตากผ้า

ต้องการแดดและลมเพื่อให้แห้งเร็ว ทิศตะวันตก ตะวันตกเฉียงใต้ และทิศใต้จึงเหมาะ 

ทุกห้องน้ำควรมีหน้าต่างเปิดออกนอกอาคารอย่างน้อยหนึ่งบาน และไม่ควรอยู่กลางบ้าน 

ซึ่งตรงกับทั้งตำราและหลักสุขอนามัย

โรงจอดรถ บันได และห้องเก็บของ

เป็นพื้นที่ที่คนใช้เวลาสั้น จึงเหมาะเป็นกันชนด้านตะวันตก โรงรถที่มีหลังคายังช่วยบังแดดให้ผนังชั้นล่างได้ทั้งแนว

ห้องพระ

เลือกมุมสงบ มักอยู่ชั้นบนหรือโซนที่ไม่มีคนเดินผ่านตลอด จัดให้องค์พระหันไปทางทิศตะวันออก 

ตะวันออกเฉียงเหนือ หรือทิศเหนือ ผนังหลังหิ้งพระไม่ควรเป็นผนังร่วมกับห้องน้ำ และไม่ควรอยู่ใต้ห้องน้ำชั้นบน 

ซึ่งควรตรวจจากแบบแปลนทั้งสองชั้นพร้อมกัน

ห้องทำงาน

ทิศเหนือดีที่สุดสำหรับคนทำงานหน้าจอ เพราะได้แสงธรรมชาติที่ไม่แยงตาและไม่สะท้อนจอ 

วางโต๊ะให้หลังพิงผนังทึบและมองเห็นประตู ตามหลักฮวงจุ้ย                
                
 

8. เทคนิคออกแบบให้ลมผ่าน แดดไม่เข้า

8.1 ทำให้ลมเข้าและมีทางออก

• มีช่องเปิดอย่างน้อยสองด้านของห้อง ด้านหนึ่งรับลม อีกด้านปล่อยลมออก 
• ห้องที่มีหน้าต่างด้านเดียวลมจะเข้าได้น้อยมาก
• วางช่องเปิดให้เยื้องกัน ลมจะไหลผ่านพื้นที่ใช้งานได้กว้างกว่าช่องที่ตรงกันพอดี
• ช่องลมออกไม่ควรเล็กกว่าช่องลมเข้า เพื่อให้ลมไหลต่อเนื่อง
• อย่าให้ห้องลึกเกินไป แนวทางทั่วไปคือความลึกของห้องที่ลมผ่านตลอดไม่ควรเกินราว 5 เท่าของความสูงฝ้าเพดาน
• ให้ความร้อนลอยออกด้านบน ด้วยโถงสูง ช่องแสงเปิดได้ ช่องลมเหนือประตู หรือช่องระบายอากาศใต้หลังคา        

8.2 ชายคากันแดดได้แค่ไหน
 

ชายคาและระเบียงยื่นได้ผลดีมากกับแดดทิศใต้ซึ่งเป็นแดดมุมสูง ตัวเลขด้านล่าง

คำนวณที่ละติจูดราว 13.8 องศาเหนือ (แถบนครปฐม) สำหรับชายคายื่น 1.2 เมตร      

ข้อสรุปคือ 

ทิศใต้แก้ด้วยชายคา ส่วนทิศตะวันตกต้องแก้ด้วยการบังแนวตั้ง เช่น ระแนงหรือครีบตั้ง 

ผนังสองชั้น ไม้ยืนต้น และการลดขนาดหน้าต่าง        
        
 

 8.3 กันความร้อนที่ผนังและกระจก

• ใช้ผนังที่กันความร้อนได้ดีขึ้นเฉพาะด้านตะวันตกและด้านใต้ 

  เช่น ผนังสองชั้นเว้นช่องอากาศ หรือผนังติดฉนวน จะคุ้มกว่าทำทั้งหลัง

• เลือกสีผนังภายนอกโทนอ่อนเพื่อสะท้อนความร้อน
• เลือกชนิดและสีกระจกตามทิศ ดูแนวทางได้ที่ คู่มือเลือกสีกระจกหน้าต่างและประตูตามทิศ

• ปลูกไม้ยืนต้นทรงพุ่มทางทิศตะวันตกและตะวันตกเฉียงใต้ โดยเว้นระยะจากฐานรากและท่อใต้ดิน 

  แนวคิดการให้ธรรมชาติช่วยทำบ้านเย็นอ่านเพิ่มได้ที่ บ้านที่ออกแบบร่วมกับธรรมชาติ
   

อย่าลืมระยะร่นตามกฎหมาย เพราะกระทบตำแหน่งหน้าต่างโดยตรง

ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 55 ผนังที่มีหน้าต่าง ประตู หรือช่องระบายอากาศ 

ต้องห่างจากแนวเขตที่ดินไม่น้อยกว่า 2 เมตรสำหรับอาคารสูงไม่เกิน 9 เมตร และไม่น้อยกว่า 3 เมตร

สำหรับอาคารที่สูงเกิน 9 เมตร ส่วนผนังทึบต้องห่างไม่น้อยกว่า 50 เซนติเมตร 

ที่ดินหน้าแคบจึงอาจเปิดหน้าต่างด้านข้างรับลมไม่ได้ ต้องวางแผนช่องลมจากด้านหน้า ด้านหลัง 

หรือคอร์ตกลางบ้านแทน และควรตรวจข้อบัญญัติท้องถิ่นของแต่ละพื้นที่ประกอบด้วย          
            

9. ถ้าความเชื่อกับความสบายขัดกัน เลือกอย่างไร

กรณีที่ตำราบอกทางหนึ่งแต่แดดลมบอกอีกทาง มีไม่มากอย่างที่กังวล และส่วนใหญ่แก้ได้ที่การจัดผังภายใน 

ลำดับการตัดสินใจที่เราใช้กับลูกค้ามีดังนี้

• ความปลอดภัยและกฎหมายมาก่อน โครงสร้าง ระยะร่น ทางหนีไฟ และระบบไฟฟ้าต่อรองไม่ได้

• ให้ครอบครัวเลือกข้อที่ถือจริง ๆ ไม่เกิน 3–5 ข้อ เช่น ทิศหัวนอน ตำแหน่งห้องพระ 

  และแนวประตู แล้วแจ้งสถาปนิกตั้งแต่วันแรก

• แก้ที่ผังภายในก่อนแก้ทิศตัวบ้าน การหมุนเตียง ย้ายประตู หรือสลับห้อง ทำได้โดยไม่กระทบ

  ทิศลมและแดดของทั้งหลัง

• ถ้าต้องยอมเรื่องทิศ ให้ชดเชยด้วยการออกแบบ เช่น เพิ่มชายคา ระแนง ฉนวน หรือกระจกกันความร้อน 

  และประเมินค่าใช้จ่ายส่วนเพิ่มให้ชัดใน BOQ

• สรุปทุกข้อลงในแบบก่อนเริ่มก่อสร้าง การแก้บนกระดาษแทบไม่มีค่าใช้จ่าย ส่วนการแก้หลังเทคานแล้ว

  มีทั้งค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงต่อโครงสร้าง                
                 
   

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

• ซินแสให้หน้าบ้านหันทิศตะวันตก

  คงทิศประตูตามที่ต้องการ แล้ววางโรงรถและโถงทางเข้าเป็นกันชน ย้ายห้องนั่งเล่นไปด้านใน 

  เพิ่มไม้ใหญ่และระแนงตั้งหน้าบ้าน

• อยากหันหัวนอนทิศตะวันออก 

  แต่ผนังนั้นเป็นหน้าต่างบานใหญ่ย้ายหน้าต่างไปผนังด้านเหนือหรือใต้ 

  แล้วทำผนังตะวันออกเป็นผนังทึบพร้อมช่องแสงแคบด้านบน ได้ทั้งหัวเตียงมั่นคงและลมผ่าน

• ประตูหน้าตรงประตูหลังพอดี แต่ต้องการลมผ่าน

  ขยับประตูหลังให้เยื้อง หรือเปลี่ยนเป็นหน้าต่างบานเลื่อนคนละแนว ลมยังผ่านได้และกระจายทั่วห้องดีกว่าเดิม

• ที่ดินบังคับให้ด้านยาวหันตะวันออก–ตะวันตก

  แบ่งตัวบ้านเป็นสองก้อนเชื่อมด้วยโถง หรือทำคอร์ตกลาง แล้วใช้บันได ห้องน้ำ 

  และห้องเก็บของเรียงตลอดแนวผนังตะวันตก      

10. เช็กลิสต์ดูทิศก่อนซื้อที่ดินและวางผัง

• ใช้เข็มทิศหรือแอปเข็มทิศวัดทิศหน้าที่ดิน แล้วจดเป็นองศาไว้
• ไปดูที่ดินช่วงเช้าและช่วงบ่ายสามถึงสี่โมง สังเกตว่าแดดลงด้านไหนและเงาอาคารข้างเคียงตกถึงไหน
• สังเกตทิศลมจริง และถามเพื่อนบ้านว่าฤดูฝนฝนสาดเข้าด้านไหน
• ดูสิ่งที่บังลมและแดดรอบแปลง เช่น ตึกสูง รั้วทึบ แนวต้นไม้ และโครงการที่กำลังจะสร้าง
• ดูระดับดินเทียบถนนและทางระบายน้ำ ควบคู่กับ แนวทางป้องกันน้ำท่วมบ้าน
• วัดความกว้างที่ดิน เพื่อดูว่าผนังด้านข้างเปิดหน้าต่างได้ตามระยะร่นหรือไม่
• เขียนรายการความเชื่อที่ครอบครัวถือ และนัดซินแสดูพร้อมแบบร่าง ไม่ใช่หลังแบบเสร็จ
• กำหนดตำแหน่งศาลพระภูมิ ห้องพระ และเตียงทุกห้องลงในแบบ ก่อนสรุปแนวคานและงานระบบ
• ขอให้สถาปนิกแสดงทิศเหนือ ทิศแดดบ่าย และทิศลมหลักบนผังบริเวณทุกแผ่น

คำถามที่พบบ่อย
 

• หันหน้าบ้านทิศไหนดีที่สุดสำหรับเมืองไทย?

ถ้าเลือกได้ ทิศใต้และตะวันออกเฉียงใต้รับลมประจำได้ดีที่สุด ส่วนทิศเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ

โดนแดดน้อยที่สุด แต่ในทางปฏิบัติถนนมักเป็นตัวกำหนดทิศหน้าบ้าน สิ่งที่สำคัญกว่าคือการวางห้อง

และช่องเปิดภายใน ให้ห้องพักผ่อนอยู่ด้านที่เย็นและรับลม และให้โรงรถ ครัว ห้องน้ำ เป็นกันชนด้านตะวันตก

• บ้านหันหน้าทิศตะวันตก แก้อย่างไรไม่ให้ร้อน?

ใช้โรงจอดรถและโถงทางเข้าเป็นกันชนด้านหน้า ลดขนาดหน้าต่างด้านตะวันตก ติดระแนงหรือ

แผงบังแดดแนวตั้ง ปลูกไม้ยืนต้นให้ร่มเงา ใช้ผนังสองชั้นหรือผนังติดฉนวนเฉพาะด้านนี้ และย้ายห้องนั่งเล่นกับห้องนอน

ไปไว้ด้านในซึ่งเป็นทิศตะวันออก ชายคาอย่างเดียวกันแดดบ่ายไม่อยู่ เพราะเป็นแดดมุมต่ำ

• ปลูกบ้าน “ขวางตะวัน” คืออะไร ทำไมโบราณห้าม?

ขวางตะวันคือการวางเรือนให้ด้านยาวหันไปทางทิศตะวันออกหรือตะวันตก คติโบราณถือว่าไม่เป็นมงคล

และอยู่ไม่เป็นสุข เหตุผลทางกายภาพคือผนังด้านยาวจะรับแดดเช้าและแดดบ่ายเต็มที่ บ้านจึงร้อน 

การปลูกตามตะวัน คือวางด้านยาวตามแนวตะวันออก–ตะวันตก ให้ผนังด้านยาวหันเหนือและใต้ 

จะรับแดดน้อยกว่าและรับลมได้ดีกว่า

• หัวนอนควรหันทิศไหน ทำไมห้ามหันทิศตะวันตก?

คติไทยนิยมหันหัวนอนไปทางทิศตะวันออกหรือทิศใต้ และเลี่ยงทิศตะวันตกเพราะถือเป็นทิศของผู้ล่วงลับ 

ส่วนทิศเหนือแต่ละตำราเห็นต่างกัน ในแง่ความสบาย ผนังด้านตะวันตกอมความร้อนจากแดดบ่ายและ

คายออกตอนหัวค่ำ การวางหัวเตียงชิดผนังนี้จึงทำให้นอนร้อน ข้อห้ามกับความสบายจึงไปในทางเดียวกัน

• ห้องพระควรอยู่ตรงไหนของบ้าน และหันหน้าพระไปทิศใด?

ควรอยู่ในมุมสงบที่ไม่มีคนเดินผ่านตลอด มักเป็นชั้นบนของบ้าน นิยมให้องค์พระหันไปทางทิศตะวันออก 

ตะวันออกเฉียงเหนือ หรือทิศเหนือ ไม่ตั้งหิ้งพระติดผนังห้องน้ำ ใต้คาน ใต้บันได หรือเหนือประตู 

และควรตรวจจากแบบแปลนว่าไม่มีห้องน้ำชั้นบนอยู่เหนือตำแหน่งหิ้งพระ

• ถ้าฮวงจุ้ยกับทิศลมและแดดขัดกัน ควรยึดอะไร?

เริ่มจากความปลอดภัยและกฎหมายก่อน จากนั้นให้ครอบครัวเลือกข้อความเชื่อที่ถือจริง ๆ ไม่กี่ข้อ 

แล้วแก้ที่ผังภายในเป็นอันดับแรก เช่น หมุนเตียง ย้ายประตู หรือสลับห้อง ซึ่งมักทำได้โดยไม่เสียทิศลม

และแดดของทั้งหลัง หากจำเป็นต้องยอมเรื่องทิศ ให้ชดเชยด้วยชายคา ระแนง ฉนวน และกระจกกันความร้อน 

และควรสรุปทั้งหมดตั้งแต่ขั้นแบบร่าง

อยากได้ผังบ้านที่ถูกทั้งหลักลม–แดด 

และถูกใจผู้ใหญ่ในบ้าน?

ให้ทีมวิศวกร Future Home ช่วยประเมินหน้างานก่อนสร้าง 

สำรวจทิศแดดและทิศลมของที่ดินจริงก่อนวางผัง และปรับตามความเชื่อของครอบครัว 

ครอบคลุม 6 จังหวัดภาคตะวันตก ราชบุรี นครปฐม กาญจนบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และสมุทรสงคราม

✔ วิศวกรและสถาปนิกควบคุมงานทุกขั้นตอน

✔ BOQ โปร่งใส แยกงานเตรียมพื้นที่ให้เห็นชัดทุกรายการ

✔ จ่ายตามงวดงาน 8 งวด ตรวจรับได้ทุกขั้น

✔ รับประกันโครงสร้าง 25 ปี

✔ ติดตามงานก่อสร้างออนไลน์ได้ แม้อยู่ต่างประเทศ

ให้เราช่วยวางแผนบ้านในฝันของคุณ

"เพราะบ้านคุณจะต้องสวยที่สุดในตำบล"

ปรึกษาเราได้เลย ไม่มีค่าใช้จ่าย 

→ futurehomethailand.com

📞 062-445-6919 ( คุณยุ้ย ) 

LINE: @futurehome 

Facebook: รับสร้างบ้านราชบุรี Future Home 

TikTok: @futurehome.rb